Şömine bacası, odun yakıldığı için evdeki en hızlı kirlenen bacadır. Yanma sırasında çıkan duman soğuyarak baca duvarlarına yapışır ve katran (kreozot) denen yanıcı bir tabaka oluşturur. Bu yazıda şömine bacasının nasıl temizlendiğini, neleri kendinizin yapabileceğinizi ve ne zaman uzmana ihtiyaç olduğunu anlatıyoruz.
Şömine bacasında ne birikir?
Bacada biriken katran üç aşamada kalınlaşır. İlk aşamada toz gibi yumuşak bir is tabakasıdır ve fırçayla kolayca temizlenir. Temizlenmezse kabuklu ve sert bir hâl alır. En son aşamada parlak, siyah ve camsı bir tabakaya dönüşür; bu tabaka hem temizlemesi en zor olandır hem de baca yangını riskinin en yüksek olduğu durumdur. Düzenli temizlik, katranın ilk aşamada kalmasını sağlar.
Şömine bacası nasıl temizlenir? Adım adım
- Şömine soğumalı: Temizlikten önce şöminenin en az bir gün kullanılmamış ve tamamen soğumuş olması gerekir.
- Kül ve odun artıkları alınır: Şömine içindeki kül ve yanmamış odun parçaları temizlenir.
- Ortam korunur: Şömine ağzı örtülerek kapatılır, çevredeki eşyalar korunur. Böylece is eve yayılmaz.
- Klape ve duman odası kontrol edilir: Şöminenin hemen üstündeki klape (kapak) ve duman odası, birikintinin en yoğun olduğu yerlerdendir.
- Baca fırçalanır: Bacanın çapına uygun fırça, uç uca eklenen esnek çubuklarla bacanın içinde ileri geri hareket ettirilir; duvarlardaki katran ve is sökülür.
- Atıklar toplanır: Dökülen is ve katran şömine tabanından ve duman odasından toplanır.
- Kontrol edilir: Bacanın açık olduğu, çatlak ya da tıkanıklık olmadığı kontrol edilir. Gerekirse kamera ile içine bakılır.
Kendiniz neler yapabilirsiniz?
- Külü düzenli boşaltın: Şömine soğuduktan sonra külü metal bir kaba alın. Sıcak külü plastik kaba ya da çöpe atmayın.
- Kuru odun kullanın: Yaş odun daha çok duman ve katran oluşturur. En az 6 ay kurumuş odun tercih edin.
- Cam kapağı temizleyin: Cam kapaklı şöminelerde camın kararması, yanmanın iyi olmadığının işaretidir.
- Plastik, ambalaj ve çöp yakmayın: Bacada zararlı ve yanıcı birikintiler oluşturur.
Bacanın içinin temizliği ise çatıda çalışmayı ve özel ekipman gerektirdiği için risklidir. İstanbul’da baca temizliğini yalnızca İstanbul İtfaiyesi’nden yetki belgesi almış firmalar yapabilir ve geçerli temizlik raporunu yalnızca yetkili firmalar verebilir.
Şömine bacası ne sıklıkla temizlenmeli?
İstanbul İtfaiyesi’nin belirlediği periyoda göre odun ve kömür yakılan sistemlerin bacaları kullanım döneminde iki ayda bir temizlenmelidir. Şömineyi az kullanıyorsanız en azından ısınma sezonundan önce bir temizlik yaptırın.
Temizlik zamanının geldiğini gösteren işaretler
- Dumanın odaya geri tepmesi
- Ateşin zor yanması ya da çabuk sönmesi
- Şömine kullanılmadığında bile odada is ya da katran kokusu
- Şömine ağzında ya da klapede siyah, parlak katran görülmesi
Sıkça sorulan sorular
Şömine bacası yanarsa ne yapmalıyım?
Bacadan yüksek uğultu, yoğun kıvılcım ya da alev çıktığını fark ederseniz evi boşaltın ve hemen 112’yi arayın. Bacaya su dökmeyin.
Baca temizleme tozu yeterli mi?
Hayır. Bu ürünler katranın bir kısmını kurutup dökülmesine yardımcı olabilir ama bacayı temizlemez ve tıkanıklığı açmaz. Düzenli mekanik temizliğin yerini tutmaz.
Şömine baca temizliği ne kadar tutar?
Fiyat, İstanbul İtfaiyesi’nin güncel tarifesine göre belirlenir. Ayrıntılar için baca temizleme fiyatları sayfamıza bakabilirsiniz.
İstanbul’da şömine bacamı kime temizletebilirim?
İstanbul İtfaiyesi yetkili bir firmaya. Deniz Baca olarak şömine baca temizliği yapıyor, temizlik sonrası itfaiye onaylı rapor veriyoruz. Genel bilgi için baca nasıl temizlenir rehberimize de göz atabilirsiniz.